Reinier Hartman, directeur Ontwikkeling

‘Ontwikkelen en ontwerpen moet vooral vanuit functionaliteit gebeuren’

‘Werken moet leuk zijn, het moet een feestje zijn. Is dat niet het geval, zorg er dan voor dat het weer leuk wordt of ga iets anders doen.’ Aan het woord is Reinier Hartman, Directeur Ontwikkeling bij HD Groep waaraan hij inmiddels al 21 jaar is verbonden. ‘Ik koos er destijds heel bewust voor om bij een familiebedrijf te gaan werken. Ik wilde geen nummer zijn in een grote onderneming. En dat bleek een goede keuze.’

Reinier startte zijn loopbaan bij HD Groep als Hoofd Tekenkamer. ‘We waren eerst met zes mensen, maar groeiden in een rap tempo. Daardoor ging ik steeds meer verschillende dingen doen, ook omdat oprichter Henk Dijkgraaf mij bij allerlei zaken op het gebied van ontwikkeling betrok. Zo rolde ik ook daar steeds meer in en klom ik op binnen de organisatie. Van Hoofd Tekenkamer naar Bureaumanager, van Bureaumanager naar Ontwikkelmanager en sinds een paar jaar is mijn functie Directeur Ontwikkeling. Ik ben dus een goed voorbeeld van hoe ver je hier kunt komen.’

Het begin

Reinier houdt zich bezig met ‘ontwikkelen’, maar wat houdt dat in? Reinier: ‘“Ontwikkelen” is het beginstadium van elk project, bouwen is het eindstation. Het is vaak een omvangrijk en tijdrovend traject dat soms wel tien jaar in beslag kan nemen. Elk project begint met het bemachtigen van een goede locatie of een plot en het bedenken en ontwerpen van een plan dat we in de markt kunnen zetten. Vervolgens gaan we gesprekken voeren met de gemeente, de omgeving, potentiele afnemers, we kijken naar de financiële haalbaarheid, het bestemmingsplan moet geregeld zijn, het vergunningentraject afgerond, noem maar op. Dat alles neemt veel tijd in beslag. Kijk bijvoorbeeld naar ons project up:town, daar begon ik in 2004 mee en dat project leveren we in 2019 op. Ook het project Tuin van Noord duurde tien jaar.

Functionaliteit

Tijdens het ontwikkelproces komen conceptueel en praktisch denken, techniek, functioneel denken, regelgeving, gevoel voor de markt en communicatieve vaardigheden bij elkaar. Ontwikkelen en ontwerpen moet vooral vanuit functionaliteit gebeuren. Zo is een washok op de vijfde etage niet handig als de toekomstige bewoner steeds die trappen op en af moet. En een huis met hele ruime gangen is natuurlijk mooi, maar wat moet je met al die loze ruimte? Het product dat we realiseren moet goed zijn, gebruikers moeten daar blij van worden. En soms doen we toch iets bijzonders en laten we die functionaliteit juist een beetje los. Zo verdeelden we de gevangeniskapel in Tuin van Noord in acht taartpunten. Sommige kopers haakten daarop af, anderen vonden dat juist fantastisch. Omdat het nu eenmaal een uniek gebouw is, mocht er wel iets aparts in.’

Kwaliteit boven grootte

Kijkend naar de huidige markt is Reinier van mening dat momenteel te weinig woningen voor starters worden ontwikkeld. ‘Dat komt vooral door de enorme stijging van de bouwkosten. Al zien we in Rotterdam wel de tendens dat steeds meer kleinere woningen van zo’n 50 m2 voor 1 à 2-persoonshuishoudens worden gerealiseerd, maar daar hangt dan wel vaak een behoorlijk prijskaartje aan. Persoonlijk vind ik kwaliteit belangrijker dan grootte, dus een kleinere woning is prima zolang de voorzieningen zoals een keuken en sanitair maar goed zijn. En we moeten realistisch zijn, in het centrum is een woning van 85 m2 kostbaar. Ik vind dat vooral voor de groep die minder te besteden heeft, meer woningen gerealiseerd moeten worden. Daar is vraag naar en behoefte aan. We merkten dat bijvoorbeeld bij de appartementen in het voormalig Huis van Bewaring. Die appartementen zijn klein, maar omdat ze betaalbaar zijn, werden ze vrijwel direct verkocht. In de stad is ook behoefte aan eengezinswoningen voor jonge gezinnen. Ik weet dat andere ontwikkelaars denken aan gestapelde eengezinswoningen, maar ik weet eerlijk gezegd niet of mensen dat wel willen. De meeste mensen, zeker gezinnen met kleine kinderen, vinden een tuin, hoe klein ook, nu eenmaal een stuk aantrekkelijker dan een balkon.’

Combinatieprojecten

Volgens Reinier wil HD Groep graag een rol vervullen om ervoor te zorgen dat zowel voor senioren, als voor starters en gezinnen meer huizen beschikbaar komen. ‘Het vinden van een geschikte locatie waar we een project tegen een acceptabele prijs kunnen realiseren, is vooral het probleem. In het centrum van de stad is dat qua kosten bijna niet te doen, dus zoeken we de randen van de stad op. Een goed voorbeeld daarvan is het kantoorpand in de wijk Rotterdam Lage Land (Folkert Elsingastraat) dat we recent aankochten. Daar gaan we een nieuwbouwproject realiseren dat een mix gaat worden van woningen voor starters en senioren. Senioren en jongeren wonen dan door elkaar en dat geeft een bepaalde dynamiek. Senioren kunnen, als dat op termijn nodig is, in hun eigen buurt zorg krijgen en daardoor zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Dat soort combinatieprojecten zie ik vooral als de toekomst.’

Glazen bol

Volgens Reinier is het soms lastig om nu al in te spelen op de toekomst en de veranderingen in de markt. ‘We kunnen helaas niet in een glazen bol kijken. Daarom lees ik veel vakliteratuur en houd ik bij wat de overheid onderzoekt op het gebied van vergrijzing, hoeveel kinderen geboren worden, maar natuurlijk ook de energietransitie. Welke veranderingen ook op ons af komen, wij blijven in onze plannen de toekomstige gebruiker altijd centraal stellen en we blijven inspelen op verduurzaming en op zorg. Met zorg begonnen we al in 2012 en dat begint nu vruchten af te werpen. Dat was een goede keuze, veel andere ontwikkelaars zagen daar toen geen heil in. Dat typeert ons ook wel een beetje, wij lopen liever niet achter de kudde aan, maar trekken ons eigen plan. En natuurlijk blijven we streven naar het realiseren van een kwalitatief goed product. Een product dat niet alleen nu mooi is, maar dat ook over twintig of dertig jaar nog zal zijn. Samenwerken met partners is daarin ook enorm belangrijk, want we kunnen het niet alleen.’

Bucketlist

Een ‘bucketlist’ heeft Reinier niet. ‘Och, ik heb al zoveel projecten gedaan…Ik was onder andere betrokken bij De Admiraal, het Atlantic Huis, Tuin van Noord, up:town en een aantal woonzorglocaties…Wel hoop ik oprecht dat we over een jaar of tien de wereld met elkaar een stukje beter, leefbaarder en schoner hebben gemaakt. Duurzaam wonen kan daaraan zeker bijdragen.

Als HD Groep willen we mooie plekken creëren waar mensen graag willen wonen, werken en leven. Dat is ons mission statement en daar sta ik volledig achter. Anders zou ik hier ook niet al 21 jaar lang werken…’.